De eerste bewoners van het gebied rond Heino waren boeren die zich op hogere gronden in het landschap vestigden. Het landschap zag er toen heel anders uit dan nu. Er was heel veel lage grond met uitgestrekte moerassen. Maar alleen de hogere gronden waren droog genoeg om te wonen en gewassen te verbouwen. Op een deel van die hoge gronden werden bouwlanden (‘akkerbouwkampen’) gemaakt. De akkers waren langgerekt omdat er werd geploegd met ossen, die slecht wendbaar waren.
Uit schriftelijke bronnen is bekend dat er rond 900 al boeren waren in het gebied ten noorden van de Hagenweg. Vanuit dit gebied vestigden zich meerdere boeren op de hoog gelegen zandruggen langs de Hagenweg, Zwolseweg en Twentseweg. In 1300 waren er ook al boerderijen langs de Zandsteeg. Dit is nu de Kolkweg, Zuthemerweg, Zwolseweg, van der Capellenweg en Lemelerveldseweg. Ook in de omgeving van het huidige Rozendael waren boerderijen. Rond 1300 werd ook het Lierderbroek ontgonnen, waar rond die tijd waarschijnlijk de meeste boerderijen zijn ontstaan.
Veel bouwkampen werden gesplitst zodat er nieuwe boerderijen konden komen. Dit waren soms katersteden (kleine boerderijen) maar vaak ook erven (grote boerderijen). Bij de splitsing gebruikte men nogal eens het voorvoegsel Groot en Klein voor, bijvoorbeeld De Groote Kappe en De Kleine Kappe. Dit had niets te maken met de omvang, want het grote erf was soms maar net iets groter dan het kleinere afgesplitste erf.
In de loop der eeuwen veranderden de boerderijnamen regelmatig, vaak met de naam van de bewoner mee.
Het overgrote deel van de boerderijen in deze streek was tot ±1700 pachtboerderij. Meer boerderijen betekende ook meer pachtinkomen voor de verpachter. Mede door die inkomsten konden er veel landgoederen ontstaan. Rond Heino zijn er tussen 1850 en 1950 door die vele splitsingen heel veel, en vaak kleine, boerderijen bijgekomen.
Op deze pagina’s vind je een beknopte beschrijving van een aantal oude boerderijen. Veel meer informatie is te vinden in de boeken ‘Oud Boerenland’, deel 1 t/m 6 van Herman Overkamp. Deze zijn nog beperkt te koop bij Vereniging voor Heemkunde Omheining.
Colofon
Oud Boerenland, deel 1 t/m 6, Herman Overkamp, 2011-2024

