1444
Waar de naam Vlaminckhorst vandaan komt, is niet bekend. Met een ‘horst’ wordt wel een hoogte in een laag stuk land aangeduid. Alleen daar kon zonder gevaar van overstromingen gebouwd worden. En die hogere gronden waren inderdaad te vinden langs de toenmalige Zandsteeg, de huidige Zuthemerweg, Zwolseweg, Van der Capellenweg en Lemelerveldseweg. Op 27 april 1444 werd de naam van de boerderij voor het eerst vermeld. In een verzoekschrift wordt dan gesproken over een erve en goed, genaamd 'Nyelant met de Vlemynchorst'.
Hoe de oorspronkelijke boerderij eruit heeft gezien, is niet bekend. De boerderij die we nu kennen, is vermoedelijk in 1858 gebouwd en verbouwd ter vervanging van een ouder gebouw uit 1723. Voor in de boerderij was de ‘heerd’, de beste kamer, waar ook de schouw was. Daarnaast de slaapkamers van de boer en de boerin en de dienstmeid. De knechten sliepen boven de deel.
Je kwam in de boerderij door de deur van de ‘götte’ in de westelijke zijgevel, de ruimte waar de goot was voor de afvoer van spoelwater van de afwas en het melkgerei. Vanuit de götte kwam je op de deel, waar het vee stond. De koeien stonden aan reppels (palen) vastgebonden in een grupstal. Bij de Vlaminckhorst staat ook een schuur, die tussen 1818 en 1832 is gebouwd. Hier stonden in die tijd schapen, wat rundvee en een paar varkens. Naast de boerderij was een karnhuis voor het maken van boter.
Net als op veel andere boerderijen werden op de Vlaminckhorst kippen gehouden. Het kippenhok was klein, omdat de kippen overdag buiten liepen. Dat was ook het geval voor de varkens, die achter de grote schuur een uitloop op de zogenoemde varkensbrink hadden. Daarnaast lag een weideperceeltje, het ‘kalverlaantie’ voor de kleine kalveren.
Maar de Vlaminckhorst omvatte meer dan een boerderij. Rond 1858 werd naast de boerderij een apart pand gebouwd, dat ‘spieker’ werd genoemd. Een spieker was oorspronkelijk een graanopslagplaats. In de zeventiende eeuw werden de spiekers veranderd in zomerverblijven voor welvarende mensen uit de steden. In Heino en omgeving stonden er ongeveer twintig. De meeste hiervan zijn in de negentiende eeuw afgebroken. Enkele zijn uitgebouwd tot grote buitenhuizen, zoals ’t Rozendael en de Gunne. Alleen de Vlaminckhorst heeft zijn oude functie van spieker als zomerverblijf behouden. Daardoor kunnen we nu nog steeds in één oogopslag twee facetten van het landleven van vroeger zien: een boerderij met alle voor het boerenwerk noodzakelijke opstallen en een buitenplaats voor dames en heren van stand.
Colofon
Canon van Heino, Vereniging voor Heemkunde Omheining, 2011.
