Joan Derk van der Capellen

©:

In de nacht van 25 op 26 september 1781 lieten koetsiers in enkele grote steden van het land op straat een boekje achter met de titel Aan het Volk van Nederland. Het pamflet bevatte een felle aanklacht tegen de machtige stadhouder Willem V (1748-1806) en zijn aanhangers, die het land aan de rand van de afgrond zouden hebben gebracht. Al snel werd het boekje door de overheid verboden, maar het  beleefde nog datzelfde jaar vier herdrukken en vormde uiteindelijk het beginpunt van de patriottische revolutie. De anonieme auteur van het stuk was Joan Derk van der Capellen tot den Pol (1741-1784).

Nieuwe politiek
De ambitieuze Gelderse edelman had door de aankoop van Havezate de Breedenhorst bij Heino, langs de Molenweg, met de ingang aan de Bredenhorstweg,  in 1772 een plaats in de Ridderschap van Overijssel en daarmee in de Staten van Overijssel verworven. Daar voerde Van der Capellen een nieuwe politiek qua inhoud én stijl. Hij was voor versterking van de vloot, steunde de opstandige Amerikaanse Staten in hun onafhankelijkheidsstrijd en streefde naar samenwerking met Frankrijk. Op provinciaal niveau verzette hij zich tegen corruptie en vriendjespolitiek en pleitte hij onder andere voor afschaffing van de verplichte hand-en-spandiensten van horige boeren aan de drost, de zogenoemde drostendiensten.

Brede volksbeweging
Als geen ander slaagde Van der Capellen erin de kloof tussen burger en politiek te overbruggen. Zaken die normaal geheim waren werden door hem naar buiten gebracht. Hij ijverde voor de vrijheid van meningsuiting en drukpers. Van der Capellen zorgde ervoor dat de politieke discussie weer breed werd gevoerd, dat politiek weer ergens over ging. Zijn creativiteit, zijn gevoel voor dramatiek, zijn durf, zijn doorzettingsvermogen en het feit dat hij altijd handig gebruik wist te maken van de publieke opinie hebben andere politici weten te inspireren. Met name Pim Fortuyn zei door hem geïnspireerd te zijn.

De erfenis van Van der Capellen
Van der Capellen heeft er mede voor gezorgd dat in Zwolle en omstreken een progressief-liberaal intellectueel klimaat ontstond dat figuren als Herman Willem Daendels, Rutger Jan Schimmelpenninck en later Everhardus Johannes Potgieter en Johan Rudolph Thorbecke zou voortbrengen.

In zijn laatste woonplaats Zwolle herinnert de Van der Capellen Scholengemeenschap aan hem. Hella Haasse baseerde haar boek "Schaduwbeeld of Het geheim van Appeltern" uit 1989 op het leven van Van der Capellen.

En in Heino is een weg naar hem vernoemd: de Van der Capellenweg.

Colofon

https://nl.wikipedia.org/wiki/Joan_Derk_van_der_Capellen_tot_den_Pol

https://www.canonvannederland.nl/nl/overijssel/overijssel/van-der-capellen