De eerste dorpsschool: het Meistershuus
1571
Aan het begin van de Haarstraat staat een van de oudste en markantste panden van Heino: het Meistershuus, genoemd naar de schoolmeesters die er niet alleen lesgaven, maar ook woonden. Tot 1810 was dit de enige dorpsschool van Heino. Talloze Heinose kinderen leerden er de eerste beginselen van lezen, rekenen en schrijven. Maar tot de Franse tijd was godsdienstonderwijs het belangrijkste onderdeel van het lesprogramma.
Voor de Reformatie van 1581 werd het onderwijs in Heino verzorgd door de koster van de rooms katholieke Sint Nicolaaskerk (nu de Nederlands Hervormde Kerk in het centrum). De oudste bij naam bekende schoolmeester was ene Nicolaas Hendrikx. Waarschijnlijk woonde hij net als zijn voorgangers en opvolgers in het Meistershuus. De functie van schoolmeester was toen sterk verbonden met de kerk. Een schoolmeester was meestal ook werkzaam als custos (koster) en voorzanger. Tussen de bedrijven door was hij doodgraver en klokkenluider.
Toen na de Reformatie de Sint Nicolaaskerk in protestantse handen overging, bleef de combinatie schoolmeester-koster gewoon bestaan. Generaties lang verzorgde de familie Van Langen het onderwijs. Al in 1690 wordt een Hendrick van Langen in de oude boeken genoemd als custos-schoolmeester. Zijn zoon Willem en kleinzoon Jan Thijs zouden hem in latere jaren opvolgen.
Op 30 maart 1729 brandde het oude Meistershuus tot de grond toe af. De school werd op dezelfde plaats herbouwd en zou tot 1810 worden gebruikt. Maar de ruimte was krap. In het enige lokaal van de school zaten ongeveer zeventig kinderen van zes tot twaalf jaar opgepakt. Vooral in de winter, als het werk op het land stil lag. In de zomer was het een stuk rustiger op school.
Toen de gemeente in het begin van de 19e eeuw verantwoordelijk werd voor het onderwijs, bleek tijdens een inspectie al snel dat het na de brand herbouwde Meistershuus niet meer aan de eisen voldeed. In 1810 werd een nieuwe school gebouwd aan de Haarstraat, tegenover het Meistershuus.
In de jaren die volgden steeg het aantal leerlingen in Heino gestaag. Ook de nieuwe school was al gauw weer te klein. In 1836 werd daarom opnieuw een school gebouwd aan de tegenwoordige Canadastraat 52, die later werd vervangen door een openbare school aan het einde van de Dorpsstraat. De eerste school voor rooms-katholiek onderwijs werd in 1879 geopend en in 1922 verscheen aan het Marktplein een school voor protestants christelijk onderwijs. Nadien zijn er nog diverse malen nieuwe Openbare scholen en Bijzondere scholen gebouwd.
Meer over het onderwijs in Heino, Lierderholthuis en Laag Zuthem lees je op de speciale pagina’s die daarover gaan.
Colofon
Canon van Heino, Vereniging voor Heemkunde 'Omheining', 2011.
