De stormvloed van 1825
Het IJsselmeer was vroeger een zee, de Zuiderzee. Het was een open zee, midden in het land. In de nacht van 4 op 5 februari 1825 raasde een zware noordwesterstorm over ons land. Deze storm in combinatie met springtij op de Zuiderzee zorgde voor tientallen dijkdoorbraken langs de Zuiderzee, het Zwartewater, de IJssel en de Vecht. Het water steeg zo snel dat veel bewoners niet konden vluchten. In Nederland kwamen 379 mensen om het leven en tienduizenden stuks vee.
Ook een groot deel van Salland liep onder water, inclusief Heino, al was de schade hier beperkt. Het water van de overstroomde Mastenbroeker polder (globaal tussen de steden Genemuiden, Hasselt, Kampen en Zwolle) zocht een uitweg en kwam via de weteringen tot ver in de gemeente Heino. De grens van de overstroming bij Heino liep van het einde van de Kluinhaarsdijk bij de brug bijna in rechte lijn naar de driesprong Moerweg/Twentseweg) en de oprijlaan van de Gunne. Van daaruit liep de grens langs de erven het Grote Koers aan het begin van de Molensteeg (Molenweg), het Kievitsbosch (een boerderij in nieuwbouwwijk Kiezebos), de Vogelzang (aan de Brinkweg) en verder langs Veldzicht (voormalige boerderij Snel bij het zwembad) tot aan het erve Zeeman (aan de Centsweg nabij het station).
De video van het KNMI hiernaast laat duidelijk zien hoe de situatie in 2025 was ten opzichte van 1825, tweehonderd jaar eerder dus, en tot hoever het water het binnenland in kwam.
Hoewel het water op sommige plekken ruim 1 meter hoog stond, bleef de schade in Heino dus beperkt. Een paar stuks vee verdronken en enkele boerderijen raakten beschadigd.
Regionaal nam men diverse maatregelen om het water beter te beheersen. Zo werden de eeuwenoude polder- en dijkbesturen van Overijssel in 1836 opgeheven om plaats te maken voor negen nieuwe dijkdistricten. Heino werd bij het Zevende dijkdistrict ingedeeld, met de rest van Salland. Dit was ook de tijd waarin de provincies zeggenschap kregen over de waterschappen die eeuwenlang min of meer autonoom waren bestuurd door particuliere belangenverenigingen. En dat niet altijd even deskundig. Deze nieuwe publieke functie van de waterschappen verbeterde in snel tempo de kwaliteit van het waterbeheer.
Ook in Heino werden maatregelen getroffen. Omdat het water rond Den Alerdinck ruim 1 meter hoog stond, besloot Bernard van Sonsbeeck, eigenaar van Den Alerdinck, tot het aanleggen van een Zeedijk. Deze Zeedijk verloor zijn functie in 1932 toen de Zuiderzee afgesloten werd door de Afsluitdijk en daarmee geen open water meer was met getijden.
Behalve het aanleggen van de Zeedijk in 1830 werd in die jaren ook de rijksweg Zwolle-Heino aangelegd. Deze diende vanaf de Gunne tot aan de Ganzepan als dijk, net als de weg vanaf de Ganzepan langs het Overijssels kanaal, toen nog Steenwetering, die werd opgehoogd en toen de naam Hogeweg kreeg.
Colofon
- www.canonvannederland.nl/nl/overijssel/salland/heino/overstromingsramp
- landschapsbiografie Zuid-Salland, waarom aardkunde, veldennamen, landschapselementen en streekprodukten bij elkaar horen, door Niek Oosterbaan, Martijn Horst en Toos Lodder 2024
- www.landgoedereninoverijssel.nl?landgoed-detail/den-alerdinck.html
- kwartaalblad Omheining, juni 2001, nummer 1
- www.rijkswaterstaat.nl/nieuws/archief/de-vergeten-watersnoodramp-van-1825
- https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/stormvloed-1825
