NGK de Regenboog
De geschiedenis van de Gereformeerde Kerken in Nederland is veelbewogen. Dit venster beschrijft de ontwikkelingen rond de voormalige Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) aan de Langeslag te Laag Zuthem.
De Afscheiding
In 1834 wendden meer rechtzinnige gelovigen binnen de hervormde kerk zich af van meer vrijzinnige gelovigen. Zo ontstond een beweging die de Afscheiding werd genoemd. Dit alles ging aan Heino voorbij totdat ds. J. Koster zijn intrede deed als predikant. Hij hield meer vrijzinnige preken vanaf de kansel, waarmee diverse gemeenteleden zich niet konden verenigen. Zij besloten voortaan huissamenkomsten te houden en niet langer de diensten in de hervormde kerk bij te wonen. De groep verwijderde zich steeds verder van de hervormde gemeente en verliet deze in 1848 definitief. Sommigen sloten zich aan bij de Christelijke Afgescheidene Gemeente te Zwolle of Dalfsen, waar ze met een rijtuig naartoe reisden om diensten bij te wonen. Vanwege de grote afstand ontstond de wens om ook in Heino een Christelijke Afgescheidene Gemeente te stichten.
Gerrit Helms van der Vegte
Een van de Afgescheidenen was Gerrit Helms van der Vegte (1801-1878), die woonde aan de Langeslag op boerderij ‘t Klooster. Hij werd omstreeks 1860 verkozen tot ouderling van de Christelijke Afgescheidene Gemeente te Zwolle en was de grote drijfveer achter de stichting van de eigen gemeente. Op zondag 25 mei 1862 kwamen leden van de nieuw op te richten gemeente bij elkaar op de deel van boerderij ’t Weeghel (Wechele) te Laag Zuthem, die in 1855 was gekocht door Van der Vegte. Hier werd de Christelijke Afgescheidene Gemeente te Langeslag opgericht. G.H. van der Vegte werd ouderling en ging ook voor in de diensten die bij hem op de deel werden gehouden. De gemeente telde drieënveertig leden.
Een eigen kerk
In januari 1863 kreeg de kerkenraad toestemming om plannen te maken voor de bouw van een kerk. In totaal werd fl. 860 door de leden toegezegd. Die toezeggingen werden voor de zekerheid officieel ondertekend, zodat je, ook als je kort daarop naar elders verhuisde, toch voor de helft van het toegezegde bedrag aansprakelijk was.
Gerrit Helms van der Vegte had intussen een stuk grond aan de Langeslag geschonken. Een timmerman maakte de tekeningen en de bouw van de bakstenen kerk met een pannen zadeldak kon beginnen. Hij werd gebouwd op een terp, want bij storm en hoog water liep al het land achter de kerk onder water. De bouwkosten bedroegen in totaal bijna fl. 2.700. De preekstoel en de kerkbanken waren voor fl. 120 gekocht in Friesland en werden per schip naar Laag Zuthem vervoerd. Op zondag 13 december 1863 kon de eerste dienst in de nieuwe kerk worden gehouden.
Orgel en uitbreidingen
De eerste predikant in 1877 was ds. W. Wolsink. Voor hem werd in 1878 een pastorie gebouwd die los stond van de kerk. In 1922 wordt deze door een tussenstuk met stalen boogvensters met de kerk verbonden.
Ds. Wolsink bezorgde de kerk ook het eerste orgel. Hij had gehoord dat een collega in Ommen op het punt stond naar Amerika te emigreren en een harmonium te koop had. Zo kwam het instrument in 1881 voor fl. 155 in bezit van de kerk. Het werd in 1922 vervangen door een eenklaviers pijporgel.
In 1908 werd aan de noordzijde van de kerk een nieuw vergaderlokaal gebouwd, dat al gauw ‘de kleine consistorie’ genoemd werd. Toen in 1930 het ledental was opgelopen naar ongeveer 300, werd de consistorie bij de kerkzaal getrokken. Later werd de kerk uitgebreid met een nieuwe vleugel met portaal, de ‘noordervleugel’. Ook later vonden nog uitbreidingen plaats.
Ondertussen waren voorbereidingen getroffen voor de oprichting van een School met den Bijbel. in 1919 kon met de bouw begonnen worden, waarna de school in 1920 geopend werd.
Vrijgemaakt
Na de Tweede Wereldoorlog kwam er landelijk een grote ommekeer in de Gereformeerde Kerken in Nederland. Een verschil in theologische opvattingen leidde tot een onverkwikkelijke strijd.
Op 17 mei 1945 preekte dominee W. Vreugdenhil in de kerk aan de Langeslag niet alleen over de bevrijding van het land, maar ook over de bevrijding van de kerk van het synodale juk. Hij maakte bekend, dat de kerkenraad had besloten de gemeente vrij te maken van alle synodale besluiten. Van de 364 gemeenteleden gingen ongeveer 310 met de Vrijmaking mee. De Vrijgemaakten kregen alle kerkelijke bezittingen, zoals de kerk, het archief en de verdere kerkelijke eigendommen. De achtergebleven gereformeerden kerkten aanvankelijk in het huis van de schoolmeester en hielden later diensten in de School met den Bijbel te Laag Zuthem, totdat ze de beschikking kregen over een eigen kerk aan de Kolkweg, de Gereformeerde Kerk Langeslag-Heino.
De kerkgangers uit Heino, zowel vrijgemaakt als synodaal, reisden naar beide kerken in een oude vrachtwagen, getrokken door een paard. Op de grote linnen huif stond met zeer grote letters: 'Klokzeep maakt alles schoon'. Vanaf eind 1947 gingen ze naar Laag Zuthem in een bus van de Heinose firma Meinderink.
NGK de Regenboog
De Gereformeerde Kerken hadden vaker te maken met een verschil van inzicht. Daardoor ontstonden soms weer afscheidingen die verdergingen onder een eigen naam. Zo is voor de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) de toevoeging vrijgemaakt gangbaar geworden om misverstanden te voorkomen.
In de jaren 1960 vond opnieuw een breuk plaats. Naast de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) ontstonden toen de Nederlands Gereformeerde Kerken. Op 1 mei 2023 is deze breuk hersteld. De Nederlands Gereformeerde Kerken en de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) vormen vanaf dat moment samen de Nederlandse Gereformeerde Kerken. De Nederlands Gereformeerde Kerk aan de Langeslag maakt deel uit van dat kerkverband en heet nu NGK de Regenboog.
In 2024 is het gebouw door een grote groep vrijwiligers geheel gerenoveerd.
Colofon
https://ngk.nl/gereformeerd/geschiedenis/
https://ngkv-deregenboog.nl/
