Oude Born
Ook Die Borch of De Born genoemd. Herbergen met een brouwerij hadden wel vaker de naam Borch.
We weten dat die Borch al bestond in 1427 omdat in dat jaar Gerd die Borch belasting (een half schild) moest betalen. In de jaren dat de boerderij/herberg Die Borch werd genoemd, hadden de bewoners ook die achternaam: in 1520 Harmen ter Borch en in 1563 Johan ter Borch.
In 1583 was het eigendom van Die Borch overgegaan naar Jan Dirkx binnen Zwolle en Derk Droogscheerder. De katersteden Tutert en de Dogge werden van het erf Die Borch afgesplitst en de naam Die Borch veranderde in Oude Born.
Het vuurstenenregister van 1682 gaf aan dat op deze plek twee huizen stonden: de Oude Born en Die Borch. Herberg en brouwerij Oude Born en de scheepvaart over de Nieuwe Wetering werden voortgezet door H. Rientjes. Boerderij die Borch (of Wammes) bleef verpacht. De boerderij was vervallen terwijl de herberg goed onderhouden was. Rond de eerste helft van 1700 werd de herberg ook gebruikt om recht te spreken.
Omdat de tolbrug over de Nieuwe Wetering in slechte staat was, moest een nieuwe brug worden gelegd. Die was ook nodig omdat de oude voorde (doorwaadbare plaats) bij hoge waterstanden regelmatig niet gebruikt kon worden.
Hendrik van Born was niet alleen herbergier maar ook schipper en had contacten van Amsterdam tot Münsterland. Hij maakte bij de Oude Born een aanlegkade en een schuitenhuis. De zaken gingen zeer goed en daardoor kon hij veel erven in de omgeving aankopen.
In 1770 kreeg de Oude Born te maken met concurrentie, omdat Hendrik Jan Tuitert pal tegenover de Oude Born een nieuwe boerderij/herberg bouwde, de Nieuwe Born (Bornweg 4).
Door de aanleg van de Rijksstraatweg en het Overijssels kanaal verviel de oude route van Zwolle via de Oude en de Nieuwe Born naar Raalte/Almelo en ook de scheepvaart over de Nieuwe Wetering. Dat was het einde van beide herbergen.
Veel bewoners hadden door de eeuwen heen de achternaam Van Born, Rosendaal of Spijkerman.
Colofon
Oud Boerenland, deel 5, Herman Overkamp, 2018, Vereniging voor Heemkunde Omheining
